Tufteren

2016-09-02-20.38.31.jpg.jpg
Ik en mijn moeder, zeer elegant aan het pauzeren in de Zwitserse bergen.

Ik zal een jaar of 8 geweest zijn. In die tijd gingen we elk jaar op vakantie naar Zwitserland, om daar prachtige bergtochten te maken. Een aantal van mijn favoriete en vormende jeugdherinneringen vinden plaatst tijdens dat soort tochten.

Dit keer hadden mijn ouders een wandeling op het oog naar het kleine dorpje Tufteren. Daar zouden we dan wat rusten om met de Gondeli terug te gaan. Op de kaart leek het goed te doen.

Bleek even anders. Het hoogteverschil was enorm! Urenlang liepen we een steile berg op, zonder bewoning tegen te komen. Hoe hoger we kwamen, hoe slechter het weer werd. Ik zie nog heel helder voor me hoe we onder een boom even stopten zodat mijn moeders mij en mijn zusje hun regenjassen aan konden doen. Vier vrouwen, in eenzaamheid tegen de berg en de elementen.

Omdat jonge kinderen vooral op motivatie lopen, werden Zusje en ik de berg op gepraat. Tufteren werd het beloofde land. Daar wachtte warme chocomelk, gebak, warmte en al wat we maar konden wensen.

In mijn herinnering liep ik redelijk stoïcijns door en klaagde ik niet. Of dat klopt moet je aan mijn moeder vragen, maar ik behoud me het beeld van het dappere kleine meisje. Ik geloof dat ik er, ondanks de ellende en de kou, het avontuur er wel van inzag.

Maar goed, uiteindelijk, na een lange tocht…..

..bleek Tufteren letterlijk 2 huizen, een schuur en een kerk..meer niet.

Ken je die vermoeidheid en verbijstering die omslaat in lachen? Dat je van verslagenheid de humor inziet? Zo waren we. Of nochtans, zo herinner ik het me.

Mijn ouders, inziend dat we wel echt meer nodig hadden dan een schuur kon bieden, liepen kordaat op de kerk af en vroegen om hulp. Daar werden we binnen gelaten en kregen we thee en ovomaltine. Onze natte spullen mochten over de verwarming en langzaam maar zeker kwamen we wat bij.

Uiteindelijk is mijn ene moeder met mij en Zusje naar de Gondeli gegaan en is mijn andere moeder, geheel uit eigen beweging, terug gaan lopen. Schijnbaar was er nog een steiler pad om te proberen. Friese koppigheid.

Sindsdien is Tufteren een legende in mijn ouderlijk gezin. Elke andere tocht werd er aan afgemeten, elk jaar werd het verhaal opnieuw verteld (en werden de ontberingen iets dieper uitgemeten). Tufteren is deel van onze historie, onze legendes.

(Overigens heb ik net op Google Maps het dorpje opgezocht en in de jaren is het nogal gegroeid. Om de een of andere reden voelt dat niet eerlijk. Hoe durft de ontwikkeling mijn jeugdherinneringen uit te wissen.)

Ieder gezin heeft deze legendes. Onze gedeelde ervaringen, onze avonturen, zijn verweven in de band die ons bij elkaar houdt.

Mijn ouderlijk gezin is uit elkaar gevallen zoals dat bij vrijwel alle gezinnen gaat. We houden zielsveel van elkaar maar we wonen niet meer in hetzelfde huis, soms niet eens meer in hetzelfde land. We zijn gescheiden door afstand, werk, de volgende generatie en helaas ook door de dood. Maar onze gezamenlijke geschiedenis is een draad die ons verbindt.

Als we weer bij elkaar zijn hoeft er maar iemand te vragen “weet je het nog, Tufteren?” en we zijn er weer. Vier vrouwen op een berg, tegen de elementen, niet stuk te krijgen.

Moeders vermist!

_DSC0511

Wereldwijd zijn talloze vakantiefoto’s bestudeerd door een team van experts. Na eindeloze beelden te bekijken van bergen, zeeën, vakantiehuisjes, parken, tenten, bussen, vliegtuigen en bossen komt ons team tot een verbijsterende conclusie: We missen de moeders!

Op de vrolijke kiekjes zijn vaders en kinderen ruim aanwezig. In verschillende gezellige poses laten zij zich rijkelijk fotograferen. Slechts de moeder ontbreekt.

Na hun onthutsende bevindingen te hebben gepresenteerd is er een internationaal Search en Rescue team samengesteld. Doorgewinterde specialisten om onze moeders te lokaliseren. Bij een missie ter plaatse kwam de choquerende waarheid boven tafel.

De moeders bevinden zich achter de camera.

 

Ok. Maar alle gekheid op een stokje nu. Dit is wel een echt ding. Kijk eens naar je eigen vakantie foto’s.  Best kans dat je er amper opstaat. Of alleen als selfie. Graaf ook eens je oude jeugdfoto’s op. Hoe vaak staat jouw eigen moeder op de plaat? Er zijn zeker uitzonderingen, maar  meestal is het redelijk droef gesteld.

Het zal je niet verbazen dat ik dus net terug ben van vakantie. Hartstikke leuk joh, maar er is maar 1 foto waar ik niet met uitgestrekte hand op sta. En toen had ik zelf gevraagd of mijn Officier een foto wou maken. (Wat uiteraard een hint was om dat vaker te doen, wat ie totaal niet heeft opgepakt, wat ook totaal te verwachten was. Dus als je dit leest liefje, of je vaker de camera wil pakken.)

Maar wat zegt dit nu? Wat verteld dit over ons en belangrijker nog, wat moeten we ermee? Ik heb geen pasklare antwoorden. Wel een hoop mijmeringen.

Bijvoorbeeld het opgelaten gevoel wat ik had toen ik vroeg of meneer een foto van me wou maken. Het voelt ijdel, kunstmatig. Maar is het dat? Wat zou het heerlijk bevrijdend zijn als ik zonder bijgevoel om een plaatje kan vragen. Zou ook wel zo zuiver zijn. Ik heb een behoefte (ook af en toe op de foto staan) dus ik geef het aan. Zo ‘hoort’ het wel een beetje.

Toch blijft er een deel van mij wat wil dat het vanzelf gaat. Dat ik er niet om hoef te vragen. Gefotografeerd worden is letterlijk gezien worden. Erkend worden. De ultieme bevestiging dat je er mag zijn.

Wat zou het heerlijk zijn als dat vanzelf gaat. Stiekem zou ik een beetje vakantie-papperazzi wel waarderen.

Of moeten we het zo laten? Zelf in onze eigen behoefte voorzien. Met selfie-stick en zelfontspanner ons moederschap in beeld brengen? Dat geeft wel een bevrijding, een zelfstandigheid. Maar ergens ook een eenzaamheid.

Grappig trouwens, hoe dat veranderd is. Terwijl ik dit schrijf herinner ik me waarom er weinig foto’s van mij als puber en jongvolwassene zijn. De grap die ik maakte dat ik fotograaf werd omdat ik zelf niet op de foto wou. Ergens toen het meisje moeder werd is dat veranderd. Nu is het niet meer zo vreselijk. Waarom vond ik dat ooit zo erg? Geen idee meer. Vast iets met puber existentialisme en angst.

Ergens, ooit, geen idee meer hoe of waar, hoorde ik het verhaal van een moeder die overleden was. Niet heel jong, maar toch droevig. Toen haar kinderen foto’s zochten voor de dienst bleek dat ze er maar twee konden vinden waar zij op staat. Twee foto’s op een heel leven.

Zo droevig is het bij mij nog niet. Maar ergens is dit wel een ding, en ergens heeft het iets te maken met onze onzichtbaarheid. En daar hou ik niet van.

Zullen we met z’n allen op vakantie? Naar zo’n stom huisje? En dan heel veel foto’s van elkaar maken. Lekker gezellig.

Moederzorg

meld

Waar ik jullie meestal toespreek als (dolle) moeder, wil ik vandaag even op de stoel van dochter gaan zitten.

Dat ben ik namelijk ook, dochter. Ik ben de dochter van drie ouders.

Jup. Drie. Altijd baas boven baas. Snelle uitleg: Er waren eens twee vrouwen die werden verliefd. Wat bloemen, chocola en katten later kwamen daar twee kindjes van. Een jeugd later zijn die twee vrouwen liefdevol hun eigen weg gegaan. Na een tijdje kwam er een geweldige man bij die ik vader mag noemen. Helaas is een moeder overleden maar gelukkig had ik een reserve. (wat! beetje donkere humor mag. Het is mijn moeder)

Ok. Ik. Dochter dus. En nu wil ik het even over mijn overgebleven moeder hebben. Ze is voor mij de originele Dolle Moeder. Zonder poeha maakte ze altijd haar eigen weg. Gebaande paden heeft ze nooit aan gedaan. Ze was, en is, een sterke vrouw. Zo’n echte, met hersens, en bij tijd en wijlen een grote mond (nee echt, een keer waren we op een vliegveld in het buitenland en er was een staking dus we kregen onze bagage niet. Na een tijd heel geduldig wachten had mijn moeder er genoeg van, trok flink van leer tegen een medewerker en een minuut later werden onze koffers naar buiten gereden.).

Ken je die spelletjes van “mijn vader kan jouw vader aan.”? Wel…mijn moeder kan iedereen aan. Tijdens haar deeltijd studie heeft ze haar eigen bedrijf opgezet en was ze vier keer zwanger. Ons huis was altijd vol met geredde dieren en mensen. Ze heeft de grand canyon in een dag gelopen, is op een gebroken been de Alpen uit gelopen, is na haar 50e gaan motor rijden, is in haar leven drie keer geëmigreerd, is na haar 60e aan een tweede master studie begonnen en nu wordt ze oud…..

 

Vroeger he, vroeger had ik zelfs twee van die moeders. Onverzettelijk, machtig, groot en eeuwig. Mijn moeders. Twee prachtige feministen die mij in wijsheid, zachtheid en vertrouwen opvoedden. We maakten altijd grapjes. “De een gaat nooit dood, daar heeft ze geen tijd voor, en de ander vindt doodgaan onzin.”

..en toen claimde de zee er een….

Maar! Ik had de ander nog. Letterlijke rots in de branding stond ze sterker dan ooit. We hadden haar nodig en ze was er.

..en nu wordt ze oud.

Jaa..niet overdrijven he. Ze is niet half dood ofzo. Ze schrijft aan haar thesis, loopt elke dag meer dan ik, kookt, past op, geeft les, en rijdt nog steeds op de motor.

Maar laatst was ze haar horloge kwijt. En bij het zoeken vond ik pijnstillers. Niet erg, niets geks, maar ik wist het niet. We praatten er over, ze legde uit dat ze pijn had. Ze had het mij niet verteld omdat ze dacht dat een kind dat toch niet allemaal wou horen. Waarop ik zei dat ik geen kind meer ben.

Mijn moeders hebben altijd voor mij gezorgd. Een is onder de golven. Voor altijd 63 en voor altijd sterk. De ander is 66 en dat is nog niet zo oud. Ze heeft pijn maar nog niet zo heel erg. Langzaam zorg ik een beetje voor haar, maar echt nodig is het nog niet.

Het proces is prachtig om te zien. Ik vind haar prachtig. Al de moederzorg die ze mij gegeven heeft komt nu weer terug. Uit mijn hart geborreld stroomt het naar haar. Zorg en liefde zijn wederkerig.

Waar miep ik dan over? Waarom ben ik zo melancholisch?

Weet je, als fotograaf hou ik heel erg van dingen die zichzelf niet meer zijn. Een ingestorte schuur, een huis wat afgebroken wordt, een vergeten terrein. Binnen wordt buiten, de functie wordt anders, stiller.

Langzaam, heel langzaam, wordt mijn moeder anders. Haar functie veranderd. Ze is niet meer de grote onverzettelijke, ze is een kleine, beetje kwetsbare vrouw. En ik, ik verander ook. Niet meer het kind wat in vol vertrouwen leeft. Nu de vrouw, ook kwetsbaar, die vertrouwen schenkt.

We zijn niet meer wie we waren. We groeien, op of neer. Dat is mooi. Zo hoort dat. Al het leven stroomt.